Vraag en aanbod

De hoogbejaarde meneer van Dijk is opgenomen voor een colonscopie, een darmonderzoek waarbij de arts een lange buiscamera rectaal inbrengt om de dikke darm van dichtbij te bekijken. Veel mensen zien op tegen het onderzoek, vooral vanwege de voorbereiding. De darmen moeten schoon zijn. Daarom dient de patiënt van te voren zo’n vier liter ontledigingsvloeistof te drinken. Vooral voor ouderen die niet goed ter been zijn is dat een ramp. Als ze niet al kotsmisselijk worden van de drank, lukt het ze vaak niet tijdig het toilet te halen, met alle mensonterende toestanden van dien.

Meneer van Dijk krimpt ineen als ik hem vertel over het programma. ‘Vier liter? Dat kan toch helemaal niet? Als ik twee glazen water drink word ik al misselijk.’ Zijn vrouw knikt instemmend. ‘Je kunt zo’n oude man toch geen vier liter laten drinken?’ Na lang nadenken stel ik voor een maagsonde in te brengen, zodat de vloeistof door een slangetje wordt toegediend. ‘Een slang in mijn neus?’ De oude man slaat wanhopig zijn handen voor zijn gezicht en begint zachtjes te snikken.

Ik zucht diep terwijl ik in de vochtige ogen van de oude man kijk.  ‘Wat zijn eigenlijk uw klachten? Waarom de scopie?’ ‘Het is echt verschrikkelijk broeder, zegt de man zachtjes, ‘ik heb een enorme aambei waardoor ik niet meer naar het toilet kon’. ‘Laatst moest de mevrouw van de thuiszorg hem zelfs helpen’, vult zijn vrouw fluisterend aan. ‘Ach jeetje, dus u bent ernstig geobstipeerd?’ ‘Nu met die lactulose gaat het stukken beter broeder, maar dat ding doet vreselijk pijn.’ Ik knik begrijpend terwijl in mijn hoofd een alarmbel afgaat.

De zaalarts bevestigt mijn vermoeden. Een colonscopie doe je nooit vanwege een aambei. Hij zoekt het dossier op in de computer. ‘Ah, ik zie het al, gewichtsverlies en een veranderd ontlastingspatroon. Volgens protocol doe je dan een scopie om darmkanker uit te sluiten.’ ‘En de aambei?’ ‘Die is waarschijnlijk door de obstipatie ontstaan, maar dat moet ie verder met de huisarts oplossen.’

De oude man is het niet met de zaalarts eens. De aambei was er eerst en vanwege de pijn ontstond obstipatie, niet andersom. Gewichtsverlies? Een paar maanden terug ja, toen hij in het ziekenhuis lag vanwege een longontsteking, maar nu is het gewicht weer prima op orde. ‘En stel nu dat ik kanker heb. Gaan ze me dan opereren? Ik ben negentig broeder, dat wil ik helemaal niet meer!’  Zijn vrouw kijkt me bijna smekend aan: ‘Kunnen ze niet gewoon iets aan die aambei doen?’

De dokter zucht geïrriteerd als ik het verhaal van de man terugkoppel. ‘Weet je wat, ik ga na mijn poli wel even bij ze langs.’ 

Drie dagen later ben ik weer in het ziekenhuis. De oude man is inmiddels met ontslag. In het dossier lees ik dat de arts hem toch zover heeft gekregen om de colonscopie te ondergaan. Er is geen darmkanker geconstateerd. Tijdens de voorbereiding heeft hij tot drie keer toe overgegeven. Over de aambei staat niets gerapporteerd.