Een automatische reanimatie

Onlangs maakte ik een reanimatie mee waarbij gebruik gemaakt werd van een zogenaamde Auto-pulse support pump. Dat is een brede band die om de borstkas van het slachtoffer wordt geplaatst en zichzelf om de zoveel tijd automatisch straktrekt. De bedoeling is om zo een kwalitatief hoogstaande borstmassage te verkrijgen, met de juiste snelheid en de juiste diepte. Hoe het was? Ik heb zelden zo iets walgelijks meegemaakt.

Het slachtoffer betrof een hoogbejaarde, zorgafhankelijke vrouw met een ellenlange medische voorgeschiedenis. Een collega trof haar 's ochtends levenloos aan in bed en startte de reanimatie. Ik heb hulp ingeschakeld en de borstmassage na enkele minuten overgenomen. Vanwege ernstige osteoporose was er van haar ribbenkast al snel weinig meer over.

Het reanimatieteam arriveerde. De oude vrouw werd geïntubeerd en aangesloten op een monitor. Asystolie. Vanwege de drukte rond het bed ben ik me bezig gaan houden met andere patienten. Het ziekenhuisleven gaat immers altijd gewoon door. Een kwartier later nam ik weer een kijkje.
Aan het bed stonden drie artsen met hun armen over elkaar. Rondom de borstkas van de vrouw was een band aangebracht die haar op een strak ritme samenkneep en weer losliet. Ik keek een arts vragend aan. ‘Nog steeds asystolie’, zei ze.

Ik deed twee stappen naar achter om een beter beeld te krijgen. Wat was hier nu aan de hand? Een oude, zojuist overleden vrouw werd fysiek mishandeld door een elektronische band. Met het redden van een leven had de situatie niets van doen. Bij aanvang van de reanimatie was volkomen duidelijk dat de onderneming kansloos was: een zorgafhankelijke, oude vrouw, een uitgebreide medische voorgeschiedenis, een hartstilstand zonder aanwezige getuige. Veel kanslozer wordt het niet. De asystolie had de laatste twijfelaars over de streep moeten trekken.

Ik heb reanimatie ooit beschreven als een nuttig stervensritueel, maar daar was hier geen sprake van. Deze situatie was Kafkaësk. Even mechanisch als de Auto-pulse support pump deed de ziekenhuisorganisatie zijn werk. Niemand geloofde in een succesvolle reanimatie, niemand trapte op de rem. 

Er is de laatste tijd veel aandacht voor het te lang doorbehandelen van patienten. Persoonlijk heb ik er nooit zo’n moeite mee als oude mensen nog een laatste antibiotica kuur krijgen, terwijl we eigenlijk weten dat het niet werkt. Voor de nabestaanden kan zo’n kuur belangrijk zijn. Waar ik klaar mee ben is het zinloze geweld dat nog te vaak op de dood volgt. Ik verzoek alle zorgprofessionals met klem om alsjeblieft proportioneel met reanimatie omgaan.

Na ruim een half automatisch reanimeren verscheen een ritme op de monitor. De vrouw is toen haastig afgevoerd naar de IC. Tijdens de lunch hoorde ik dat daar kort na aankomst de dood is geconstateerd.