Total Body Scan

De commerciële markt voor preventief gezondheidsonderzoek groeit en daar is niet iedereen enthousiast over. Sociologen spreken van de hypochondrische samenleving. We zouden ons steeds meer laten leiden door een irrationele angst voor ziekte en gebrek. Gezondheidswetenschappers wijzen vooral op de nadelen. Een scan kan allerlei afwijkingen aan het licht brengen die veelal onschuldig zijn. Al die nietszeggende vlekjes jagen de samenleving op kosten en maken de patiënt onnodig ongerust. Sommige politici spreken zelfs van kwakzalverij.

Wie daar beduidend anders over denkt is meneer Nederkoorn. De gepensioneerde jurist bezocht een privékliniek, vlak over de Duitse grens, om zijn long- en hartfunctie te laten beoordelen. Hij had geen klachten, maar wel ruim dertig jaar gerookt. Op aanraden van een goede vriend had hij de stap gewaagd. En die goede vriend, die is hij nu eeuwig dankbaar.

Opgetogen roert de grijze man in zijn koffie, zittend aan de tafel bij het raam. Naast hem staat de opvangbak van zijn thoraxdrain. Een dikke slang verbindt de plastic doos met zijn borstholte. Met een beetje geluk zal de drain vanmiddag verwijderd worden. ‘Ik ben zo blij Hugo. Ik krijg de kans mijn kleinkinderen te zien opgroeien. Dat is toch een wonder?’

Het longonderzoek in Duitsland had een kleine tumor aan het licht gebracht, een tumor die drie dagen terug via een kijkoperatie verwijderd is. De kans dat hij volledig geneest is reëel, er zijn vooralsnog geen uitzaaiingen gevonden. Dat perspectief is voor de meeste longkankerpatiënten niet weggelegd. Vaak wordt de ziekte dusdanig laat ontdekt dat er slechts een palliatieve behandeling resteert.

Meneer Nederkoorn ondergaat zijn opname als een soort wedergeboorte. Als het begin van een nieuw leven. Iedereen die het wil horen vertelt hij enthousiast over het onderzoek in Duitsland, en uiteraard voedt dat de discussie op de afdeling. Verpleegkundigen zijn onder de indruk van het verhaal, sommige artsen ook, maar het hoofd van de vakgroep had tijdens de grote visite zijn schouders opgehaald. ‘Als je alles bij elkaar optelt blijft het onverstandig om bij een privékliniek preventief onderzoek te laten verrichten. Zou meneer Nederkoorn ook zo enthousiast zijn als een ct-scan een aneurysma in zijn hoofd aan het licht had gebracht? Zo een waar de neurochirurg liever zijn handen niet aan brandt? Ik dacht het niet.’

Zelf ben ik in verwarring geraakt. Ik was in de veronderstelling dat het vooral gezonde mensen zijn die in Duitsland voor veel geld worden doorgelicht. Meneer Nederkoorn heeft echter stevig gerookt en oordeelde op basis daarvan dat hij risico liep. Op internet vond ik veel ervaringsverhalen van patiënten die zich niet serieus genomen voelden door de huisarts. Wat weten we eigenlijk van de mensen die een commerciële health check ondergaan? Zijn het echt argeloze sukkelaars die zich angst aan laten praten, of zien we juist een geëmancipeerde babyboomgeneratie die zich niet langer wenst te conformeren aan het oordeel van de eerste lijn? Hoe dan ook zal ik in de toekomst vaker mensen als meneer Nederkoorn treffen. De groei van commercieel gezondheidsonderzoek is een onstuitbare werkelijkheid.